[113]
De Noordwestelijke Doorvaart.
Op het dek van de Gjöa.
Boven deontdekkingsreizen, die de poollanden met hun eeuwig ijs tot doelhadden, spant zich niet alleen de reine glans, die afstraalt van dewitte sneeuwvelden, maar ook de weerschijn van heilige geestdrift. Alsmen de expedities voor de vischvangst, waar het poolonderzoek overigensveel aan verplicht is, uitzondert, mag men gerust aannemen, dat zelfsde vurigste dweper den weg naar het poolland nooit heeft ingeslagen inde hoop, daar gouden bergen te vinden. De pooltochten zijn ondernomenin den dienst der wetenschap, en ondanks allen tegenspoed, waardoorzoovelen ontmoedigd en onverrichterzake moesten terugkeeren, zijn destormloopen op dat onbekende telkens herhaald en tot het heden toeworden ze nog hernieuwd.
Er worden bressen geslagen in den ijsmuur, zoodat de pool wereldhaar geheimen moet ontsluieren, en een groote overwinning behaaldeNordenskjöld, toen hij de Noordoostelijke Doorvaart in 1878volvoerde. Reeds een menschenleeftijd vroeger hadden John Franklin ende Franklinexpedities de zekerheid gebracht, dat zich langs denoordkust van het noord-amerikaansche vasteland een strook open waterbevond; en allerlei andere bressen zijn door stoutmoedige poolvaardersgeopend; groote offers zijn ervoor gebracht, ook en vooral voor deNoordwestelijke Doorvaart.
Geen enkele tragedie van het poolijs heeft de menschen zoo diepgetroffen als die van John Franklin en de zijnen; maar geen enkeleheeft ook zoozeer tot hervatting van de poging aangespoord.
Men wist het, er moest een zeeweg wezen noordwaarts om Amerika heen,maar men wist niet, of er schepen door konden en nog niemand was ooitvan het Oosten naar het Westen erdoor gevaren. Die onopgeloste vraagliet de gemoederen niet met rust, en zij was nooit uit de gedachten vaniemand, wiens geest sinds zijn kinderjaren vervuld was geweest van hetgroote drama der Franklinexpeditie.
Zooals de Vega de heele reis van het Westen uit had gemaakt,zoo moest een schip van het Oosten uit den tocht langs Noord-Amerikageheel afleggen. Aan het kleine schip, de Gjöa, was het lotbeschoren, die taak te mogen vervullen.
Dat had de Gjöa niet gedroomd, toen ze op deRosendalwerf te Hardanger als haringschuit werd gebouwd. Ofschoon ertusschen de fjorden veel wordt gedroomd!
En ook de toekomstige kapitein zou het niet hebben durven vermoeden,toen de berichten over John Franklin zijn fantazie van acht- of negenjarigen knaap gevangen hielden. Ofschoon de knaap wel velerlei droomenkon!
De 30ste Mei van het jaar 1889 werd een merkwaardige dag in hetleven van veel noorsche [114]jongens. In het mijne tenminste is hij onvergetelijk. Het was de dag, toen Frithiof Nansen vanzijn Groenlandsche reis terugkeerde. Op dien zonnigen dag kwam de jongenoorsche skilooper den fjord van